Was i denkt ha, wo me d’Säntisbahn baue het anno 1934
Jetz gets denn emol en andere Too
is Säntisbahnprojekt joho.
Bis jetz het me allewil gad Rüehmis ghört.
Öppe am en Ort aber het si s’Blättli gkehrt.
I bi söss nüd grad henderhebig i nümödige Sache,
aber bi de Säntisbahn chönnti defrieli nüd mitmache.
Es tüecht mi halt glich e chli en overschants Tue,
e Bahn go baue in Säntis ue.
Aber halt, sie wär am End jo wohrli,
wenn s’ander nöd wär, no nöd so gfohrli.
Aber luegid emol de Säntis a,
wie si der verändere cha.
All Tag gsiehn i zon em ue,
ond was i konstatiere tue.
Das freut mi nöd ond säg’s bis zletscht:
Sie hend em ghörig d Fiselemi verletzt!
Mit schüsse, bickle wo nöd hoble
Tüends om de Gipfel omme modle.
Het er doch devor en schöne gwölbte Huet off gha,
jetzt tuuschets em gad e Tächlichappe dra.
Nei, das hetted mer nöd denkt;
so ame Berg, vom Herrgott gschenkt,
got me hüt go d’Form verritte,
wege de Technik ond de Lüüte.
Leider bin i z’schpoot mit dere Idee,
me chönnt de Säntis am Heimatschutz z’chaaufe gee.
Denn hett er nütz mit derige Operatione z’tue,
ond d’Lüüt dörftid künftig wieder laufe zon em ue.
Anno 1960
Ond hüt, noch meh als eme Viertelhondert Johre,
isch mini Mänig vo dozmol facht iigfrore.
Alls häd si g’änderet, s’ischt kum zom globe,
i de Schwägalp inne ond im Säntis obe.
D’Lüüt züchid uus, hend Fernsehglooscht,
Machid Autoreise, s’ischt gliich was choscht.
All das ischt Trompf hüt ond zücht,
vill meh als en urnatürlichs Säntisgsicht!
Die Schwebebahn exischtiert, bringt vill Verchehr,
vo nöch ond wiit, gär vill vo Dütschland her.
Ond die wo nöd guet sind uf Herz ond Füesse
chönnd mit de Bahn au ring de Säntis gnüsse.
Au vill Iheimischi hend sone Fahrt scho gwooget.
Gad mii hets oss omene gwössne Grond no nie grad plooget.
Ond jetzo f emol verfüehrt’s mi:
I bi do letscht s’erscht Mol per Schwebebahn of em Säntis gsee.
Chörzlech han i s’Vergnüege gha,
in Säntis ue z’fahre mit de Loftsäälbah.
Mer sind of altvertraute Wege scho
bi Zite i d’Statio Schwägalp ue cho.
Do hemmer üs denn nöd lang bsunne,
will’s no chüel gse isch gömmer gegen Wald a d’Sonne.
Vo die us verfolget mer e Gruppe Fuessgänger bis i’d Muusfalle ue.
Onderdesse nennt de Verchehr aber grenzelos zue.
Me chöönt määne, halb Europa wett of de Säntis goo,
on dalli lönd ehrni Auto am Strosserand schtoo.
Mer chönnd zom Gfühl, mer söttid näbe pressiere
Ond tönd gleitig wieder i d’Statio vöre marschiere.
Do sömmer denn tifig i d’Schalterhalle-n-ie.
Go Bilett löse, mer wönd luege wie.
«mer zwää sönd vo Hundwil, er zahlid mönder;
Do d’ Velocharte als Uuswiis, gsiehnder.»
De Bähnler gugget lebhaft dör d’Schiibe döre.
«Chönd mit eure Charte e chli nöcher vöre.»
Drof ment er mit Schalk: «I will i’s grad globe»;
Gschwind stiiget mer i, ond scho wird s’Bähnli zoge.
Föfevierzg Persone gönd mitenand of die Fahrt,
ond gäch ue got’s a dem dicke Droht.
I tenk mer eso: Worom söll i’s nöd au mol risgiere?
Luegid, jetz chame scho d’Felsschichte studiere!
Sanft tuet üs das Bähnli wiiter bringe,
ond scho ischt d’Gegekabine am döresinge.
Das will hässe, mer seiid i de Mitti scho gse;
d’Schwägalp tüüf onne flücht lengeri meh.
All höcher got’s dem Berg entlang.
Wiit obe gsien i no geli Blüemli am Hang.
Potz tuusig, jetz sömmer scho öber’s Bort i echo,
Fascht hani en Juchzer öber’s Charrefeld ie glo.
De Blick het si gwiitet, me gsieht a d’Churfirschte he,
im Hendergrond viel ebig Berfispetz mit neuem Schnee.
Vorn Säntisweg winkid d’Fuessgänger ös. zue;
sie wössid., die halbwegs i de Loft chönd ringer do ue.
De Säntis chonnd i d’Nööchi, de Aablick isch prächtig,
ond die Fahrt öber das Felserelief efach mächtig.
Me chas nöd beschriebe, me muess es selber erlebe;
drom tuet so viII Volk em Säntis zueschtrebe!
Au mer sönd jetzt am Ziel acho.
Zerscht het üs e moderni Bahnhofhalle ufgno.
Mer gönd d’Scntegen-uf, chönd obe use,
e frisches Löftli tuet ös om d’Nase pfuuse.
Doch s’Wetter ischt merkwürdig hell ond klar,
d’Uussicht of drei Siite wonderbar.
Gad im Norde ischt d’Landschaft no wie im Tromm,
e Nebelbank get em Horizont de Somm.
Of de Felseschtege gömmer öber de Säntisgipfel ie;
me cha dei öschtlich no e chli en anderi Geget gsie.
Mer schtüürid. Gradewegs of s’Innerrhoder Gaschthuus zue
ond gnüssid am Sonneschii e Wiili öseri Rueh.
Spööter setzed mer of e Felsbort neder,
do tüüf onne gsiend mer d’Alp Mesmer.
Dei zäbelet näbes, wien e Wölkli of Erde,
en Schofhirt wechslet de Fressplatz för sini Herde.
Denn gschauet mer d’Bergwelt em Schöfler ond der Ebenalp zue,
vor onne liit de Seealpsee no i schattiger Rueh.
Wiiter henne kennt me de Höch Chaschte ond de Kamor,
de Alpsiegel, Bogarte ond d’Marwees devor.
So tüenmer all echli Gipfeltheorie betriibe,
De Altmaa do vorne setzt i de Mitte wien en Gschiide.
Sini Nochbuure lenggs send d’Freiheit ond de Hondschtää,
of der andere Siite isch es de Wildhuser Schofberg scho meh elää.
Über d’Kraialp us gsiend mer no de Mutsche,
wiiter lenggs tüend no e paar Chrüzberg gugge.
Vor üs im Bergtal macht dä Bötzel nüd vill Wese,
i ha vo dem emol en alti Sag chönne lese.
Vor Urzite hend die böse Geischter do ehren Ofueg trebe,
deför isch es i de Meglisalp onne gad erber schö ebe.
Jetz chonnt bigoscht no en Flüüger öber de Rotschtäpass ie,
me cha dere Schwizermaschine präzis of ’s Tach ue gsie.
Si nennt gradewegs Kurs em Rhintel zue,
ond mer wendid de Blick no e chli wiiter ue.
Vom Vorarlberg öber Bünde bis is Bernerland gsiend mer en Firnechranz,
es schimmeret ond glitzeret de Neuschnee i de Sonneglanz.
So bewonderet mer die Bergwelt no ch Süde, Oscht ond Wescht,
de ganz Iidrock do obe ischt wien e Fescht.
De schö Sonntig gät em no Näbes Heiligs dezue.
Jetz glob i, i go wieder emol of em chörzeschte Weg in Säntis ue.
Di ander Siite
Er hend’s gmerkt, i ha em Heimatschutzgedanke d’Ehr atue.
Gerechterwiis ghört aber no en anderi Siite dezue.
Drissger Johr, mer wössid’s no, sönd wirtschaftlich schwiierigi Zite gse.
Es het i öserem Ländli vill Arbeitslosi gee.
Me het nümme chöne schticke ond au nümme webe,
d’Textilindustrie ond de ganz Gwerb sönd am Bode glege.
Drom hend iiischichtigi Bürger vo Gmende ond Kantoo
gfonde, jetz müess de plaanet Säntisbahnbau cho.
Das Ondernehme ischt denn wörkli wie en rettende Engel gsee
ond het a viele Iwohner wieder Ärbet gee.
Au vo de textile Siite het me si godet ond kehrt;
vieli Fraue hend si in ere neue Heimarbeit gwehrt.
So het ösers Ländli allmählich wieder töre gsonde,
ond d’Säntisbahn het als guets Werch ond weltwiit ehren Name gfonde.
Set anno 1970 bis 75 ischt wieder neui Bauerei of em Säntis
dass me grad no emol en gwichtige Vers chönnt dröber schriibe.
Aber will i vo dere moderne Techni dei obe nöd vill
ond s’neu Säntisbild nomme cha so soni verschtoo
lonn is als, alts Fraueli gschiider bliibe.
In stillem Gedanken an Anna Frehner-Bodenmann aus Hundwil
Geboren am 01.10.1900 und verstorben 22.01.1988
90 Jahre später dürfen wir ein solches Jahrhundert-Ereignis erneut erleben und ein Teil der Säntis-Geschichte weiter schreiben.
Danke Anna!
